พิ้งค์นภา

ผู้เขียน หัวข้อ: สัตววัตถุ ชะมดเชียง  (อ่าน 2 ครั้ง)

0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้

ออฟไลน์ plawan1608

  • Newbie
  • *
  • กระทู้: 41
    • ดูรายละเอียด
สัตววัตถุ ชะมดเชียง
« เมื่อ: พฤศจิกายน 15, 2017, 01:58:26 am »

ชะมดเชียง
ชะมดเชียงเป็นสัตว์หลายชนิดในสกุล  Moschus จัดอยู่ในวงศ์  Cervidae (ในความหมายหนึ่งของคำ "เชียง" แปลว่าที่สูง) ตำราบางเล่มเรียกสัตว์เหล่านี้ว่า กวางชะมด ตามชื่อสามัญที่เรียก musk deer แต่ว่าชะมดเชียงมีลักษณะหลายแบบที่ไม่เหมือนกับกวาง ยกตัวอย่างเช่น ลำตัวมีขนาดเล็กถึงปานกลาง ตัวผู้มีเขี้ยวใหญ่รวมทั้งยาวมาก ข้างบนของกะโหลกไม่มีปุ่มกระดูกที่ทำหน้าที่เป็นฐานรองรับโคนเขา
ชีววิทยาของชะมดเชียง
ชะมดเชียงเป็นสัตว์กินนม มีกีบคู่ รูปร่างคล้ายสัตว์พวกกวาง มีขนาดเล็ก วัดจากปลายจมูกถึงตูด ๘๐-๑๐๐ ซม. น้ำหนักตัว ๗-๑๗ กก. หัวเล็ก   ไม่มีเขา ตัวผู้มีเขายาวเหมือนใบมีด ยื่นพ้นฝีปากบนอย่างชัดเจน ตัวเมียมีเขี้ยวสั้นมากไม่ยื่นออกมาราวกับตัวผู้ ใต้ลำคอมีแถบขนสีขาว ๑-๒  แถบ ขนบนลำตัวออกจะหยาบคาย สีลำตัวเปลี่ยนแปลงไปแล้วแต่ชนิดมีตั้งแต่สีน้ำตาลอมเหลือง น้ำตาลเข้มจนกระทั่งสีคล้ำแทบดำ ใต้ท้องสีจางกว่าลางชนิดมีจุดสีจางๆบนข้างๆของลำตัวมีถุงน้ำดี   นมมี ๑ คู่ ขาคู่สันหลังยาวกว่าขาคู่หน้าราว ๕ เซนติเมตร กีบเท้ายาวเรียว เพศผู้เมื่อโตเต็มที่มีต่อมเหมือนถุงอยู่ระหว่างอวัยวะเพศกับสะดือสำหรับผลิตสารที่มีกลิ่น ลักษณะเป็นน้ำมันเหมือนวุ้นสีน้ำตาลปนแดง เมื่อแห้งจะเป็นก้อน และกลายเป็นสีดำ เรียกชะมดเช็ดหรือ musk ซึ่งแบบเรียนหลายเล่มเขียนผิดว่า ชะมดเชียงได้จากอัณฑะ(testes)   ของสัตว์เหล่านี้ชะมดเช็ดที่ใช้เครื่องยาที่เรียก ชะมดเช็ด เช่นกันนั้น อาจได้จากสัตว์ ๔ ประเภท คือ
๑.ประเภทที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Moschus moschiferus Linnaeus ชนิดนี้มีขนาดใหญ่ที่สุด ขนาดลำตัว ๕๕-๖๐ ซม. ลำตัวสีน้ำตาลเข้ม มักมีลายจุดและก็ขีดสีจางกว่าบนลำตัว ขนค่อนข้างยาวรวมทั้งอ่อนนุ่ม คอมีแถบสีขาวพิงตามยาว ๒ แถบ กระดูกขายาวกว่าชนิดอื่นๆลูกชะมดเช็ดชนิดนี้มีลายจุดและก็ขีดสีขาวเด่นตลอดตัว พบอาศัยอยู่ในแคว้นไซบีเรียจนถึงเกาะแซ็กคาลินในประเทศรัสเซีย มองโกเลีย เกาหลี แล้วก็จีนภาคเหนือ
๒.ชนิดที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Moschus  chrysogaster  (Hodgson) ขนาดลำตัว  ๕๐-๕๖  ซม. หัวกะโหลกหัวมีส่วนปากยาวกว่าชนิดอื่น ลำตัวสีน้ำตาลเหลือง   มีประสีจาง   ไม่ชัดเจนนัก ปลายใบหูสีเหลือง   ลำคอมีแถบกว้างสีขาวเพียงแค่แถบเดียวจำพวกย่อยที่พบในเมืองสิกขิมของประเทศอินเดียและก็เนปาล มีลำตัวสีน้ำตาลคล้ำเกือบดำ ไม่มีแถบสีขาวที่คอ อาศัยอยู่ตามพื้นที่สูงแถบแนวเขาหิมาลัยและเทือกเขาใกล้เคียงในประเทศอัฟกานีสถานที่ ประเทศปากีสถาน ภาคเหนือของประเทศอินเดีย (ในเมืองชัมมูและกัศมีร์กับเมืองสิกขิม) ภูฏาน เนปาล รวมทั้งภาคตะวันตกของจีน
๓.ชนิดที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Moschus   fuscus  Li  ขนาดลำตัว ๕๐-๕๓ ซม. ลำตัวสีดำเข้ม ไม่มีสีจางบนลำตัว มักอยู่ตามซอกเขาลึก ริมน้ำในบริเวณยุนดกนของจีนและเขตปกครองตนเองทิเบต พม่าตอนเหนือ เนปาล รัฐสิกขิมของอินเดีย  และภูเขาฏาน
๔.จำพวกที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Moschus  berzovskii  Flerov  ประเภทนี้หนขนาดเล็กที่สุด ขนาดลำตัวสั้นกว่า ๕๐ เซนติเมตร ลำตัวสีน้ำตาลเข้ม มีจุดละเอียดสีน้ำตาลเหลืองประตลอดลำตัว ลำคอมีลายแถบสีขาว ๒ แถบ ปลายใบหูมีสีดำ เจออาศัยอยู่ในป่าทึบของจีน ตั้งแต่ภาคตะวันตก ภาคใต้ ไปจนกระทั่งจรดชายฝั่งทะเลด้านทิศตะวันออกเฉียงใต้ แล้วก็ในภาคเหนือของประเทศเวียดนาม
ชะมดเช็ดเป็นสัตว์ขวยเขิน
มักซุกซ่อนตัว มีประสาทรับเสียงดีเยี่ยม เมื่อตกอกตกใจจะกระโดดหนีไปอย่างเร็ว ในเวลาเช้าและเย็นจะออกมาจากแหล่งที่พักนอน ซึ่งเป็นตามซอกหินหรือท่อนไม้เพื่อทำมาหากิน   ตัวอย่างเช่น ดอกไม้ ใบไม้ ยอดอ่อนของพืช และหญ้า ในฤดูหนาวจะกินกิ่งไม้เล็กๆมอส และก็ไลเคนเป็นปกติอยู่โดดเดี่ยวตลอดปี นอกจากกลุ่มของชะมดเช็ดตัวเมียกับลูกแค่นั้นในเขตที่อาศัยมีทางเดินติดต่อกันระหว่างแหล่งของกิน แหล่งหลบภัย และที่ถ่ายมูลหลังจากถ่ายมูลจะใช้ขาคู่หน้าเขี่ยดินกลบ ชะมดเชียงเพศผู้แสดงเส้นเขตโดยเอากลิ่นจากต่อมทาไว้ตามต้นไม้ ก้านไม้ และก้อนหิน สังเกตได้จากรอยเปื้อนน้ำมันที่ติดอยู่เข้าใจว่ากลิ่นดังที่ได้กล่าวมาแล้วข้างต้นยังคงใช้เป็นสื่อให้ตัวเมียเข้ามาหาด้วย
ฤดูผสมพันธุ์ของชะมดเช็ด
อยู่ในราวพฤศจิกายนถึงธันวาคม ตัวผู้วิ่งไล่ต้อนตัวเมียและก็สู้กับตัวผู้ตัวอื่นๆเพื่อช่วงชิงตัวเมีย เขี้ยวที่ยาวอาจจะก่อให้เกิดบาดแผลฉกรรจ์บนลำคอและบนแผ่นหลังของคู่ปรปักษ์ ในตอนนี้ตัวผู้แทบไม่กินอาหารเลย อีกทั้งตื่นตัวอยู่ตลอดเวลาและวิ่งไปมาในรอบๆกว้าง เมื่อสิ้นสุดฤดูสืบพันธุ์จึงจะกลับไปอาศัยอยู่บริเวณที่อยู่เดิมอีกครั้งหนึ่ง เมื่อผสมพันธุ์แล้ว ตัวเมียจะตั้งครรภ์นาน  ๑๕๐-๑๘๐   วัน โดยทั่วไปจะออกลูกครั้งละตัว ลูกอ่อนเมื่อทารกมีน้ำหนัก  ๖๐๐-๗๐๐  กรัม ลำตัวมีจุดแล้วก็ขีดสีขาวพรางทั้งตัว ในตอนสัปดาห์แรก ลูกชะมดเช็ดซุกตัวนิ่งอยู่ตามซอกหินหรือตามพุ่มไม้ทึบ ตัวเมียเข้าไปให้นมลูกเป็นบางครั้ง ในระหว่างรับประทานนมลูกจะใช้ขาหน้าเกาะเขี่ยขาคู่หลังของแม่อยู่ตลอดเวลาเพื่อกระตุ้นให้นมไหล ความประพฤติเช่นนี้ไม่เจอในสัตว์พวกกวาง เมื่ออายุได้รา  ๑ เดือน ก็เลยออกไปหารับประทานพร้อมทั้งแม่ ชะมดเชียงแก่  ๘-๑๒  ปี   ถิ่นที่อยู่ส่วนมากเป็นป่าที่อยู่ไกลห่างจากชุมชน มักเป็นป่าสนหรือป่าผลัดใบที่รกทึบบนภูเขาหิน ในเขตหนาวและเขตอบอุ่นของซีกโลกภาคเหนือ ตั้งแต่ประเทศรัสเซีย มองโกเลีย เกาหลี จีน ลงมาถึงตามประเทศที่อยู่ตามแนวแนวเขา ในภูมิภาคทวีปเอเชียใต้ ดังเช่น อัฟกานีสถานที่ประเทศปากีสถาน ภาคเหนือของประเทศอินเดีย รัฐสิกขิม ภูฏาน เนปาล และก็ภูมิภาคในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ตั้งแต่ประเทศพม่าจนถึงเวียดนาม

ประโยชน์ทางยา
คุณประโยชน์ทางโบราณว่า ชะมดเชียงมีรสหอมเย็นและคาวบางส่วน ใช้ปรุงเป็นยาชูกำลังแล้วก็บำรุง ใจมิให้ขุ่นมัว ใช้ผสมในยาแผนไทยต่างๆหลายขนาน อย่างเช่นยาแก้ลมยาแก้เจ็บคอยาแก้ไข้หนาวสั่น ยาแก้โรคที่มีปัญหาเกี่ยวกับข้อ แก้อาการเกร็งของกล้ามในโรคไอกรน แม้กระนั้นมักใช้ในปริมาณน้อย เนื่องจากว่ามีราคาแพงรวมทั้งหายาก ชะมดเช็ดมีส่วนประกอบทางเคมี ชื่อสาร  มัสโคลน(muscone)นอกจากนั้นยังมีชัน(resin)คอเลสเตอรีน(cholesterin) โปรตีนไขมันและก็สารอื่นๆอีกหลากหลายประเภท ใช้ในอุตสาหกรรมทำน้ำหอม